สารบัญ

เรื่อง หน้า

คำอธิบายรายวิชา

สาระและมาตรฐานการเรียนรู้

ผลการเรียนรู้ที่คาดหวัง

หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 พระพุทธ

บทที่ 1 ประวัติและความสำคัญของพุทธศาสนา ...................................................................................................... 1

ตอนที่ 1 การเผยแผ่พระพุทธศาสนาเข้าสู่ประเทศเพื่อนบ้าน

และการนับถือพระพุทธศาสนาของประเทศเพื่อนบ้านในปัจจุบัน ..................................... 2

พระพุทธศาสนาในประเทศอินโดนีเซีย .................................................................................... 5

พระพุทธศาสนาในประเทศมาเลเซีย ......................................................................................... 6

พระพุทธศาสนาในประเทศสิงคโปร์ ......................................................................................... 8

พระพุทธศาสนาในประเทศเวียดนาม ...................................................................................... 10

พระพุทธศาสนาในประเทศกัมพูชา ......................................................................................... 12

พระพุทธศาสนาในประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว ............................. 14

พระพุทธศาสนาในประเทศพม่า .............................................................................................. 16

ตอนที่ 2 ความสำคัญของพระพุทธศาสนาที่ช่วยเสริมสร้างความเข้าใจอันดี

กับประเทศเพื่อนบ้าน .................................................................................................................. 19

ตอนที่ 3 ความสำคัญของพระพุทธศาสนาต่อสังคมไทยในฐานะเป็นรากฐานของ

วัฒนธรรม เอกลักษณ์และมรดกของชาติ ................................................................................ 21

บทที่ 2 พุทธประวัติ และชาดก

ตอนที่ 1 พุทธประวัติ ................................................................................................................................... 24

การผจญมาร ................................................................................................................................... 24

การตรัสรู้ ........................................................................................................................................ 25

การสั่งสอน .................................................................................................................................... 25

ตอนที่ 2 ชาดก ............................................................................................................................................... 26

มิตตวินทุกชาดก ............................................................................................................................ 26

ราโชวาทชาดก .............................................................................................................................. 28

เรื่อง หน้า

บทที่ 3 วันสำคัญทางพระพุทธศาสนา .................................................................................................................... 31

ตอนที่ 1 วันสำคัญทางพระพุทธศาสนา ................................................................................................... 31

ตอนที่ 2 วันธรรมสวนะ และเทศกาลสำคัญ ............................................................................................ 39

หน่วยการเรียนรู้ที่ 2 พระธรรม

บทที่ 4 พระรัตนตรัยและหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา .................................................................................. 44

ตอนที่ 1 พระรัตนตรัย ................................................................................................................................. 44

ธรรมคุณ ......................................................................................................................................... 46

ตอนที่ 2 อริยสัจ 4 ......................................................................................................................................... 46

ทุกข์ : ธรรมที่ควรรู้ .................................................................................................................... 47

ขันธ์ 5 / อายตนะ .......................................................................................................... 47

สมุทัย : ธรรมที่ควรละ ................................................................................................................ 48

หลักกรรม (สมบัติ 4, วิบัติ 4) ...................................................................................... 48

อกุศลกรรมบถ 10 ......................................................................................................... 49

อบายมุข 6 ....................................................................................................................... 50

นิโรธ : ธรรมที่ควรบรรลุ ............................................................................................................ 51

สุข 2 ( สามิสสุข, นิรามิสสุข) .................................................................................... 51

มรรค : ธรรมที่ควรเจริญ ............................................................................................................. 52

บุพพมินิตของมัชฌิมาปฏิปทา ................................................................................... 52

ดรุณธรรม 6 ................................................................................................................... 53

กุลจิรัฏฐิติธรรม 4 .......................................................................................................... 53

กุศลกรรมบถ 10 ............................................................................................................ 53

สติปัฏฐาน 4 .................................................................................................................. 54

มงคล 38 ......................................................................................................................... 55

(ประพฤติธรรม / เว้นจากความชั่ว / เว้นจากการดื่มน้ำเมา)

บทที่ 5 พุทธศาสนสุภาษิต และคำศัพท์ทางพระพุทธศาสนา

พระไตรปิฎก และเรื่องน่ารู้จากพระไตรปิฎก ........................................................................................ 56

ตอนที่ 1 พุทธศาสนสุภาษิต ........................................................................................................................ 56

ตอนที่ 2 คำศัพท์ทางพระพุทธศาสนา ...................................................................................................... 57

เรื่อง หน้า

ตอนที่ 3 พระไตรปิฎก 59

โครงสร้างชื่อคัมภีร์และสาระสังเขปของพระสุตตันตปิฎก ................................................ 59

ตอนที่ 4 เรื่องน่ารู้จากพระไตรปิฎก .......................................................................................................... 61

จูฬกัมมวิภังคสูตร

บทที่ 6 การบริหารจิตและเจริญปัญญา .................................................................................................................... 62

ตอนที่ 1 การบริหารจิตและการเจริญปัญญา

สวดมนต์แปลและแผ่เมตตา ........................................................................................................ 62

วิธีปฏิบัติและประโยชน์ของการบริหารจิตและการเจริญปัญญา ........................................ 67

วิธีการบริหารจิตและการเจริญปัญญาตามหลักสติปัฏฐานเน้นอาณาปานสติ .................. 72

ตอนที่ 2 พัฒนาการเรียนรู้ด้วยวิธีการคิดแบบโยนิโสมนสิการ 73

วิธีคิดแบบอุบายปลุกเร้าคุณธรรม .............................................................................................. 73

วิธีคิดแบบอรรถธรรมสัมพันธ์ ................................................................................................... 76

หน่วยการเรียนรู้ที่ 3 พระสงฆ์

บทที่ 7 ประวัติพุทธสาวก พุทธสาวิกา ..................................................................................................................... 77

ตอนที่ 1 พระสารีบุตร ................................................................................................................................. 77

ตอนที่ 2 พระโมคคัลลานะ ........................................................................................................................ 80

ตอนที่ 3 นางขุชชุตตรา .............................................................................................................................. 81

ตอนที่ 4 พระเจ้าพิมพิสาร .......................................................................................................................... 83

บทที่ 8 หน้าที่ชาวพุทธ มรรยาทชาวพุทธ และการปฏิบัติตนต่อพระภิกษุ ....................................................... 85

ตอนที่ 1 หน้าที่ชาวพุทธ ............................................................................................................................ 85

เข้าใจบทบาทของพระภิกษุในการเผยแผ่พระพุทธศาสนา ................................................. 85

การฝึกฝนบทบาทตนเองในการช่วยเผยแผ่พระพุทธศาสนา .............................................. 87

การเป็นลูกที่ดีตามหลักทิศเบื้องหน้าในทิศ 6 ......................................................................... 88

ตอนที่ 2 มรรยาทชาวพุทธ และการปฏิบัติตนต่อพระภิกษุ ................................................................. 89

การต้อนรับ(ปฏิสันถาร) .............................................................................................................. 89

มรรยาทของผู้เป็นแขก ................................................................................................. 90

การปฏิบัติตนต่อพระภิกษุ .......................................................................................................... 90

การยืนรับพระสงฆ์ ...................................................................................................... 90

เรื่องน้า

การให้ที่นั่งแด่พระสงฆ์ .............................................................................................. 90

การเดินสวนทางกับพระสงฆ์ .................................................................................... 91

การสนทนากับพระสงฆ์ ............................................................................................. 91

การรับสิ่งของจากพระสงฆ์ ........................................................................................ 91

ตอนที่ 3 มรรยาทการแต่งกาย ..................................................................................................................................... 92

การแต่งกายไปวัด ........................................................................................................................ 92

การแต่งกายไปงานมงคล ........................................................................................................... 92

การแต่งกายไปงานอวมงคล ...................................................................................................... 92

บทที่ 9 ศาสนพิธี .......................................................................................................................................................... 93

ตอนที่ 1 การทำบุญตักบาตร ...................................................................................................................... 93

ตอนที่ 2 การถวายภัตตาหาร ...................................................................................................................... 95

ตอนที่ 3 การถวายสังฆทาน / เครื่องสังฆทาน ....................................................................................... 96

ตอนที่ 4 การถวายผ้าอาบน้ำฝน ................................................................................................................ 97

ตอนที่ 5 การจัดเครื่องไทยธรรม/เครื่องไทยธรรม ................................................................................. 98

ตอนที่ 6 การกรวดน้ำ .................................................................................................................................. 99

ตอนที่ 7 การทอดกฐิน / การทอดผ้าป่า .................................................................................................. 101

บทที่ 10 ชาวพุทธตัวอย่าง ........................................................................................................................................ 104

ตอนที่ 1 พระมหาธรรมราชาลิไท .......................................................................................................... 104

ตอนที่ 2 สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิร............................................................................... 106

ตอนที่ 3 พระรัตนธัชมุนี (ม่วง รตÚนธโช ป.ธ. 4) .............................................................................. 109

บทที่ 11 สัมมนาพระพุทธศาสนากับการแก้ปัญหาและการพัฒนา................................................................... 113

ตอนที่ 1 พระพุทธศาสนากับการพัฒนาชุมชน ................................................................................... 114

ตอนที่ 2 การจัดระเบียบสังคม ................................................................................................................. 117

บรรณานุกรม ............................................................................................................................................................... 119