สระล้างดาบศรีปราชญ์

                สระล้างดาบศรีปราชญ์เป็นสระโบราณของเมืองนครศรีธรรมราช ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือบริเวณหลังโรงเรียนกัลยาณีศรีธรรมราชเล่าลือต่อกันมาว่าสระล้างดาบที่ใช้ประหารชีวิตท่านศรีปราชญ์

                ศรีปราชญ์เป็นกวีเอกแห่งกรุงศรีอยุธยา มีชีวิตรุ่งเรืองในสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช แต่เนื่องจากการทำผิดกฎมณเฑียรบาลจึงได้ถูกเนรเทศมาอยู่ที่เมืองนครศรีธรรมราช ต่อมาได้ประพฤติมิชอบกับนางสนมของเจ้าพระนคร จึงถูกสั่งประหารชีวิต เมื่อประหารชีวิตศรีปราชญ์แล้วเพชฌฆาตได้นำดาบไปล้างในสระแห่งนี้

                ก่อนศรีปราชญ์จะถูกประหารชีวิต  ขณะที่ถูกมัดตรึงกับหลักประหารนั้น  ศรีปราชญ์ได้เขียนโคลงอธิฐานบทหนึ่งบนพื้นทรายเมืองนครเป็นครั้งสุดท้ายว่า

         ธรณีนี่นี้                 เป็นพยาน

เราก็ศิษย์อาจารย์              หนึ่งบ้าง

เราผิดท่านประหาร             เราชอบ

เราบ่ผิดท่านมล้าง             ดาบนี้คืนสนอง

         เมื่อพระนารายณ์ทรงทราบก็พิโรธมาก  ทรงลงพระราชอาญาประหารชีวิตเจ้าพระยานคร  ด้วยความเล่มเดียวกันกับที่ใช้ประหารชีวิตศรีปราชญ์

        สระล้างดาบศรีปราชญ์แต่เดิมเป็นสระ
ทีใหญ่มากกินบริเวณกว้าง กล่าวคือมีอาณา
เขตตั้งแต่หลังจวนผู้ว่าราชการจังหวัดนครศรีธรรมราชในปัจจุบันถึงโรงเรียนอนุบาลนคร
ศรีธรรมราช  ต่อมาเทศบาลเมืองนคร
ศรีธรรมราชถมสระดังกล่าวเพื่อทำถนน 
จึงเหลือสระล้างดาบศรีปราชญ์บริเวณหลังโรงเรียนกัลยาณีศรีธรรมราชได้เพียงเล็กน้อยเท่านั้น

        เกี่ยวกับความเป็นมาของสระล้างดาบศรีปราชญ์นี้หลักฐานยังคลุมเครือไม่แน่ชัด  เพราะว่ามีนักประวัติศาสตร์ชาวนครฯ บางท่านแย้งว่าสระบริเวณหลังโรงเรียนกัลยาณี
ศรีธรรมราชที่เรียกว่า  สระล้างดาบศรีปราชญ์นั้นเพิ่งขุดขั้นในปี พ.ศ.2488  เพื่อเป็นการ
รับเสด็จพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว  ในการเสด็จพระราชทานเพลิงศพเจ้าจอมมารดาน้อยใหญ่ในรัชกาล 3และศพท่านผู้หญิงซึ่งเป็นมารดาของพระยาสุธรรมมนตรี (หนูพร้อม) เจ้าเมืองนครศรีธรรมราช  เมื่อขุดสระขึ้นแล้วได้ปลูกบัวและทำเรือขนาดเล็ก
(นั่ง2-3คน)  พร้อมด้วยพายไว้ในสะนั้น  สำหรับเจ้านายฝ่ายในหรือพระราชโอรสที่ยังทรงพระเยาว์จะได้ทรงพายเรือเล่น  หาใช่สระที่เนื่องมาจากสระล้างดาบศรีปราชญ์ไม่

        อย่างไรก็ตาม  สระบริเวณหลังโรงเรียนกัลยาณีศรีธรรมราชก็ยังคงเป็นสถานที่ซึ่งเป็นอนุสรณ์  ในการประหารชีวิตศรีปราชญ์เพียงแห่งเดียวในจังหวัดนครศรีธรรมราช  เป็นสถานที่เคารพสักการะของเราชาวกัลยาณี
ศรีธรรมราช  และชาวเมืองนครศรีธรรมราช  ซึ่งควรค่าแก่การอนุรักษ์ไว้ให้คงอยู่สืบไป